Underdog – Torbjorn Flygt

Underdog 203x300 - Underdog - Torbjorn FlygtPełna humoru i ciepła powieść o nastolatku z bloku na typowym szwedzkim osiedlu w Malmö. Wychowywany bez ojca, ale za to z kochającą matką i wyrozumiałą starszą siostrą, próbuje się odnaleźć w przemianach społecznych lat siedemdziesiątych i osiemdziesiątych, chłonie życie z kumplami z osiedla, doświadcza pierwszych miłości, potem walczy z niedostatkiem poczucia własnej wartości i próbuje się wykazać przed kolegami z klasy wyższej i sam do niej awansować. Johan, jego rodzina, koledzy, sąsiedzi i wiele innych postaci z bogatej galerii ludzkich typów przedstawionych w powieści na różne sposoby usiłują poprawić swoje perspektywy na przyszłość – z lepszym lub gorszym rezultatem. Flygt snuje barwną opowieść o pierwszej miłości, o potrzebie akceptacji i osobistych dramatach. Autor spina opowieść klamrą czasu, która sięga aż do początku XXI wieku. Bierze po lupę losy kolegów głównego bohatera. To ludzie zdeptani w dzieciństwie przez egoistycznych rodziców. Jak dramatyczne są życiorysy “dzieci odrzuconych”? Wśród dorosłych postaci, polityków, prawników, pisarzy, degeneratów i kryminalistów trudno po latach odnaleźć zgraną niegdyś drużynę piłkarską, łamiącą zakaz gry na osiedlowym trawniku…

Starszy brat, młodszy brat – Filip Florian Matei Florian

Starszy brat, młodszy brat to książka dwóch mężczyzn o ich dzieciństwie w Bukareszcie lat siedemdziesiątych i osiemdziesiątych. Filip i Matei, pisząc na przemian kolejne rozdziały (zaczyna Matei, jedenaście lat młodszy od Filipa), odnoszą się z różnych, charakterystycznych sobie perspektyw do tych samych zdarzeń, postaci, cudów oraz elementów własnego dziecięcego świata, tworząc jego trójwymiarowy obraz. Często ze sobą polemizują, sprzeczają się, uzupełniają wzajemnie swoje wypowiedzi, są nimi urzeczeni albo je krytykują. W książce da się wyczuć dwa głosy, dwa różne style, dwa punkty widzenia. Starszy brat, młodszy brat to uniwersalna powieść o dzieciństwie, aktualna w każdych czasach, na każdej szerokości geograficznej. Do tego upiększona wieloma wątkami pobocznymi, historyjkami i opowieściami nierzadko chwytającymi za serce. 

“Bać się księżyca, tego tłustego szpiega, wywoływać pożary, śnić o dystyngowanych widmach, gotować gulasz z dżdżownic w zardzewiałej puszce po rybie. Bać się. Kochać. Śnić. Zachłystywać się życiem nieprzyzwoicie. Pędzić przez dzieciństwo jak jakiś szalony Intercity. Jak bohaterowie wzruszającej, dowcipnej powieści Starszy brat, młodszy brat. Chciałoby się. Chociaż na chwilę.”
Agnieszka Wolny-Hamkało

Kielonek – Alain Mabanckou

Kielonek 169x300 - Kielonek - Alain MabanckouRytmiczna, komiczna, deliryczna i tragiczna historia baru „Śmierć kredytom” spisana przez jego stałego bywalca, Kielonka. Kiedy właściciel powierza Kielonkowi dwa zeszyty i misję uwiecznienia słynnej na całe Kongo spelunki, ten nie protestuje. Nie chce jednak robić za murzyna, czuje się wolnym twórcą i nie zamierza nikogo oszczędzać. Tak powstaje jedyna w swoim rodzaju opowieść o klientach baru: człowieku w pampersach, o Drukarzu, który „zaliczył Francję”, ożenił się z białą kobietą i wrócił pokonany przez własnego syna, o słynnej Spłuczce, z którą nikt nie mógł się równać w wykonywaniu pewnej codziennej czynności, oraz jej legendarnym pojedynku z Kazimierzem, a także o samym Kielonku, niegdyś szanowanym obywatelu, dziś człowieku przegranym.

Literatura afrykańska? Proszę bardzo: bez wielkich liter, bez kropek, tekst, który się leje bez ładu i składu… Czego się można było spodziewać? Bo chyba nie ponad setki aluzji i cytatów ze światowej literatury poukrywanych między wierszami… A jednak! Już sama nazwa baru nawiązuje do dwóch powieści Céline’a, a imię jego właściciela, Uparty Ślimak, to tytuł książki algierskiego autora, Rachida Boudjedra. Wspomniany pojedynek Spłuczki i Kazimierza jako żywo przypomina pewną scenę z Gargantui i Pantagruela Rabelais’go i tak dalej, i tak dalej…

Ta groteskowa, burleskowa wręcz powieść to z jednej strony satyra na Afrykę, z jej kompleksami, poczuciem niższości i wykluczenia, z drugiej – na świat zachodni, próżny i traktujący innych z protekcjonalną wyższością. Mabanckou niczym Gombrowicz gra wszystkim na nosie. Rozbija klisze, wysadza w powietrze zasady interpunkcji i kulturowe stereotypy. Kielonek to literacki majstersztyk, który łączy w sobie humor i powagę, lekkość formy i doniosłość treści. Tę książkę trzeba czytać na głos, skandować, rapować i poddać się obezwładniającemu rytmowi jej fraz.

Pisarstwo Mabanckou to żywioł, który jak wezbrana rzeka porywa wszystko, co napotka na drodze: słowa, hipokryzję, konwenanse, tradycję, polityczną poprawność, afrykańską tożsamość. A nawet interpunkcję: zostały tylko przecinki, nie ma kropek! Bernard Pivot

Alain Mabanckou urodził się w 1966 roku w Republice Konga (dawniej Kongo Brazzaville). Ukończył studia prawnicze
w Paryżu, obecnie wykłada literaturę frankofońską
i afroamerykańską na uniwersytecie Michigan w Stanach Zjednoczonych. Jest autorem sześciu tomików poetyckich
i sześciu powieści. Kielonek, opublikowany we Francji w 2005 roku, przyniósł mu rozgłos i nagrodę Prix des Cinq Continents.
Za kolejną powieść, Mémoires du porc-épic, rok później otrzymał prestiżową Prix Renaudot.

Jest osobą obdarzoną dużym temperamentem i talentem oratorskim. Zapytany niedawno przez jednego z francuskich dziennikarzy, czy jako Kongijczyk nie ma problemów z językiem francuskim (dodajmy, że w Kongo jest to język urzędowy), odpowiedział: „Ja miałbym mieć problemy z językiem francuskim? Ależ to język francuski ma problemy ze mną!”.

Podręcznik hipochondryka – John Naish

Nie zawsze łatwo być hipochondrykiem!
Chorowanie w kółko na to samo może się w końcu znudzić, podobnie jak odczuwanie objawów, które mieli już wszyscy dookoła, a nawet ich psy. A gdybyś tak odkrył wspaniałe nowe objawy, ale nie wiedziałbyś, jakiej chorobie je przypisać?  
Podręcznik hipochondryka pomoże opisać osobliwości, takie jak:
– rwa monocyklisty
– demencja szczękowa
– zespół braku odczuwania przyjemności
– udar telefoniczny
– sutek fryzjerki
– nerwica roszczeniowa Najdziwniejsze choroby, najbardziej zaskakujące zagrożenia dla zdrowia i życia oraz najdziwaczniejsze sposoby pogorszenia swojego stanu – wszystko to znajdziesz w niniejszej książce, która jest skarbnicą surrealistycznych badań z dziedziny medycyny.
– Dmuchanie nosa może doprowadzić do pęknięcia czaszki.
– Romantyczne kolacje mogą oznaczać zatrucie ołowiem.
– Wysoki wzrost może prowadzić do przedwczesnej śmierci, niski zresztą też. Jeśli to cię jeszcze nie zmartwiło, pomyśl o niebezpieczeństwach związanych z seksualnym lunatykowaniem, pęknięciem penisa lub zespołem chińskiej restauracji.
Nota bene: Hipochondria sama w sobie może doprowadzić do śmierci. Ludzie, którzy nadmiernie przejmują się swoim zdrowiem, znajdują się w grupie o śmiertelności
czterokrotnie wyższej niż przeciętna. Jesteś hipochondrykiem – zrób test   ”Jak to się stało, że społeczeństwo tak głęboko rozmiłowane w analizie własnych schorzeń nie wpadło jeszcze na to, że o wirusach czy bakteriach można opowiadać równie pasjonująco jak o przygodach komisarza Zawady z serialu Kryminalni? To wręcz niepojęte, że nie dotarł do nas jeszcze Podręcznik hipochondryka Johna Naisha, który przekonuje, że można w nim znaleźć chorobę na każdą okazję. Naish udaje zasępionego naukowca, ale w istocie wyżywa się bez ogródek na lekarzach z całego świata, którzy zupełnie poważnie opisują w fachowej literaturze choroby, takie jak „syndrom chińskiej restauracji” (pieczenie w ustach, przyspieszenie oddychania – zauważony w USA), „syndrom głuchnięcia po kichnięciu” (zanotowany w Japonii) czy „syndrom śmierdzącego ciała” (opisany w Londynie).
Na końcu swego dzieła Naish przytacza wstrząsające wyniki badań wykonanych trzy lata temu w jednej z amerykańskich klinik. Po długich studiach, ankietach i testach naukowcom udało się tam ustalić, co należy zrobić, żeby mimo bakterii, wirusów i rozwoju cywilizacji pozostać w dobrym zdrowiu: „1. Myśleć pozytywnie. 2. Dobrze się odżywiać. 3. Nie stresować się. 4. Dbać o rozwój duchowy. 5. Mieć dużo pieniędzy”. Jeśli będziemy przestrzegać tych reguł – konkluduje Naish w jednym z wywiadów – wirusy i bakterie i tak nas co prawda wykończą, ale w końcu w życiu chodzi nie o to, by nie umrzeć, ale o to, by umrzeć szczęśliwym.”
Szymon Hołownia (Rzeczpospolita)

Achtung! Banditen! – Wojciech Albiński

Achtung Banditen 182x300 - Achtung! Banditen! - Wojciech AlbińskiWojciech Albiński. Pisarz i podróżnik. Jedna z najbardziej intrygujących postaci polskiej literatury ostatnich lat. Ryszard Kapuściński powiedział o nim: Czerpie z własnego, pasjonującego życia dlatego mu wierzymy.
Chłopcy bawią się w dymie znad Warszawy ogarniętej powstaniem. Niemieccy oficerowie z niewiadomych powodów ratują z łapanki kaleką dziewczynkę. Roześmiani włoscy żołnierze jadą na front wschodni i wracają z niego, milczący, spuchnięci z głodu, pięć lat po zakończeniu wojny. Z umiłowaniem szczegółu, znanym z wcześniejszych tomów opowiadań, z dystansem wobec narodowych mitów i klisz, Wojciech Albiński opowiada o codziennym życiu pod niemiecką okupacją. Ogląda je oczami kilkuletniego chłopca, mieszkańca podwarszawskich Włoch.

Włochy administracyjnie nie należały do Warszawy wspomina autor. Oddzielała nas od stolicy cienka linia widoczna tylko na mapie. Dowódcy AK z naszego rejonu ocenili sytuację zgodnie ze swoim wojskowym przygotowaniem i nie dali sygnału do powstania. Z dachów patrzyliśmy na walczące miasto. Niemcy także zachowywali się spokojnie, na podpalanie budynków było miejsce pięćset metrów dalej.

Raport Brodecka – Philippe Claudel

Raport Brodecka 186x300 - Raport Brodecka - Philippe Claudel“Nazywam się Brodeck i nie mam z tym nic wspólnego”. Tak zaczyna się tytułowy “raport”, najnowsza powieść Philippe’a Claudela, znanego francuskiego pisarza (ur. 1962), autora wielu powieści, wśród nich Szarych dusz (2005) i Wnuczki Pana Linha (2006) wydanych w polskich przekładach w “Czytelniku”. W Raporcie Brodecka Claudel opisuje tragiczne wydarzenia rozgrywające się w nieokreślonym czasie i miejscu, choć można się domyślać, że akcja dzieje się gdzieś w Europie (francuska Alzacja? Austria?), wkrótce po II wojnie światowej. Do prowincjonalnego miasteczka przybywa “inny”, Anderer (dialekt jest wymyślony przez autora), ale nie zostaje w tej społeczności zaakceptowany: w kolejnych rozdziałach obraz wydarzeń stopniowo się wypełnia, rośnie napięcie, aż do tragicznego finału. W tej świetnie opowiedzianej wstrząsającej historii Claudel ponownie zajmuje się granicą zła, do jakiej może posunąć się człowiek w nienawiści do drugiego człowieka, czy to dotyczy zwykłych mieszkańców miasteczka, czy oprawców w obozie koncentracyjnym. Krytyka francuska pisała o Claudelowskich “czarnych duszach”, samego autora określiła jako “tropiciela zła”.

To oślepiające, nieobecne światło – Tahar Ben Jelloun

Ta historia zdarzyła się naprawdę. Maroko, tajne więzienie Tazmamart. Bohater powieści, skazany za udział w zamachu na króla, zostaje – podobnie jak jego towarzysze – osadzony w celi wielkości grobu. Pod ziemią, bez światła, bez kontaktu ze światem zewnętrznym, ma umierać długo i w męczarniach. Jest jednak coś, co sprawi, że po osiemnastu latach nadal będzie żył i kiedy wyjdzie na wolność, opowie innym tę wstrząsającą historię. Tahar Ben Jelloun nada zaś jego relacji doskonałą artystyczną formę.
To jedna z najpiękniejszych i najbardziej przejmujących powieści ostatnich lat. Wpisuje się w tradycję literatury łagrowej i obozowej, ale wprowadza do niej nowe tony: orientalną wrażliwość i islamski mistycyzm. Dla jednych książka Ben Jellouna będzie zapisem dramatycznych przeżyć, dla innych – poetycką opowieścią o wyzwoleniu. Jest jednocześnie jednym i drugim: ukazuje pełnię człowieczeństwa.
Wyobraźnia w walce z barbarzyństwem. Literatura jako ostateczna forma wolności…
W swej twórczości Ben Jelloun często odwołuje się do arabskiej tradycji, baśni i legend, a jednocześnie porusza drażliwe tematy, jak np. prostytucja dziecięca, problem tożsamości płciowej, seksualności, pozycji społecznej kobiet, imigracji.

Ten, kto mrugnie, boi się śmierci – Knud Romer

Poruszająca historia chłopca z małego miasteczka. Jego matka jest Niemką, a wspomnienia wojny są wciąż świeże. Izolowany i dręczony przez kolegów za cichym przyzwoleniem nauczycieli, nazywany “niemiecką świnią” stara się chronić swoją słabą psychicznie matkę. Opowiada więc zmyślone historie o szkole i swoim życiu.
Wielokrotnie nagradzana powieść autora, znanego m.in. z roli w filmie “Idioci” Larsa von Triera.

Uchodźcy i wygnańcy. Spacer po Portland w stanie Oregon – Chuck Palahniuk

Uchodźcy i wygnańcy to zwariowany przewodnik po Portland – rodzinnym mieście Chucka Palahniuka. Nie zawiera co prawda żadnych kolorowych zdjęć (ani nawet czarno-białych), mnóstwo w nim za to opisów ekscentrycznych ludzi i dziwnych miejsc oraz lokalnych atrakcji, przyprawiających niekiedy o dreszczyk emocji.
Dla miłośników prozy pisarza jest to też dobra okazja do poznania okoliczności powstawania niektórych powieści i oceny, na ile książki Palahniuka nawiązują do autentycznych wydarzeń.

Różowe strusie pióra – Hanna Krall

Jest to książka o tym, co ludzie do mnie pisali i mówili przez pięćdziesiąt lat – wyjaśnia słynna pisarka. Powstało coś w rodzaju niezwykłego, osobistego pamiętnika, w którym cytowane zapiski, omówienia rozmów, opinie – przyjaciół, znajomych, bohaterów reportaży, wielbicieli twórczości – są punktem wyjścia do opowieści o ludzkich zachowaniach i losach, pełnej refleksji nad życiem i stanowiącej oryginalną panoramę czasów ostatniego półwiecza. wśród bohaterów są m.in.: Krzysztof Kieślowski, Marek Edelman, Mieczysław Rakowski, ks. Adam Boniecki, prof. Jan Kott, Leszek Kołakowski.