Obsługiwałem angielskiego króla – Bohumil Hrabal

MARIUSZ SZCZYGIEŁ POLECA: W Obsługiwałem angielskiego króla poznajemy pewną złotą zasadę przetrwania: po pierwsze – nic nie widziałeś i nic nie słyszałeś; po drugie – wszystko widziałeś i wszystko słyszałeś.

To powieść o sposobie na przeżycie. Innym niż sposób polski. A zarazem jedna z najodważniejszych i najbardziej szczerych czeskich książek. Bo jest o tym – jak twierdzi Jiří Menzel – że sławy Czechom nie przynosi to, że gdzieś panowali, tylko że komuś służyli. 

Bohumil Hrabal (1914–1997) – czeski prozaik, jeden z największych pisarzy XX wieku. Tłumaczony na wiele języków, nagradzany w kraju i za granicą. Do czasu „aksamitnej rewolucji” część jego twórczości ukazywała się tylko w drugim obiegu. Popularność przyniósł Hrabalowi cykl powieści i opowiadań zawierających wątki autobiograficzne: Lekcje tańca dla starszych i zaawansowanych czy Zbyt głośna samotność. Sławę międzynarodową zdobył dzięki powieści Pociągi pod specjalnym nadzorem, która została zekranizowana przez Jiřego Menzla. Hrabal wydał trylogię opartą na wspomnieniach z dzieciństwa: Postrzyżyny, Taka piękna żałoba, Skarby świata całego, autobiograficzną trylogię Wesela w domu oraz powieść Obsługiwałem angielskiego króla.

Butelki zwrotne – Zdeněk Šverák

butelki zwrotne 192x300 - Butelki zwrotne - Zdeněk ŠverákUhonorowane wieloma nagrodami Butelki zwrotne to kolejny film (po Szkole podstawowej, nagrodzonym Oscarem Koli i Ciemnoniebieskim świecie), który scenarzysta i aktor Zdeněk Svěrák (ur. 1936) zrealizował we współpracy z synem, reżyserem Janem Svěrákiem (ur. 1965). Nie mogłem napisać Butelek zwrotnych jako młody człowiek. Musiałem poczekać, aż starość dotknie mnie bezpośrednio. Jest to historia mężczyzny, który nie chce jeszcze iść na emeryturę, ani w pracy, ani w miłości. I ma z tym problemy. Z tych problemów spróbowałem stworzyć scenariusz do komedii filmowej, o której mówi się, że jest gorzka?. (Zdeněk Svěrák)

Czuły barbarzyńca – Bohumil Hrabal

Jest to niekonwencjonalna powieść inspirowana postacią grafika-abstrakcjonisty Vladimira Boudnika (1924-68), opowieść o przyjaźni i wspólnych poszukiwaniach nowych źródeł inspiracji – w knajpach, na ulicy, wśród zwyczajnych ludzi – a także historia narodzin hrabalowskiej estetyki i wizji świata. Opatrzona przez autora podtytułem Teksty pedagogiczne, przez kilkanaście lat funkcjonowała w obiegu niezależnym. Drugie wydanie legendarnej książki wybitnego czeskiego pisarza.

Bohumil Hrabal (1914–1997) – czeski prozaik, jeden z największych pisarzy XX wieku. Tłumaczony na wiele języków, nagradzany w kraju i za granicą. Do czasu „aksamitnej rewolucji” część jego twórczości ukazywała się tylko w drugim obiegu. Popularność przyniósł Hrabalowi cykl powieści i opowiadań zawierających wątki autobiograficzne: Lekcje tańca dla starszych i zaawansowanych czy Zbyt głośna samotność. Sławę międzynarodową zdobył dzięki powieści Pociągi pod specjalnym nadzorem, która została zekranizowana przez Jiřego Menzla. Hrabal wydał trylogię opartą na wspomnieniach z dzieciństwa: Postrzyżyny, Taka piękna żałoba, Skarby świata całego, autobiograficzną trylogię Wesela w domu oraz powieść Obsługiwałem angielskiego króla.

Nowy Jork – Zdeněk Mahler Vladimír Fuka

Nowy Jork to książka powstała w wyniku współpracy znanego czeskiego ilustratora – Vladimíra Fuki ze Zdenkiěm Mahlerem, dziennikarzem, scenarzystą i pisarzem. Jest efektem fascynacji uzdolnionych Czechów tą jedyną w swoim rodzaju metropolią; żywym organizmem miasta. Powstała w latach 60., kiedy – jak wspomina Mahler – autorzy odwiedzili Nowy Jork po raz pierwszy. Wyrwani z komunistycznej codzienności ówczesnej Czechosłowacji, zafascynowali się amerykańską rzeczywistością do tego stopnia, że postanowili stworzyć unikalny przewodnik-hymn na cześć miasta, które nigdy nie zasypia. Umykający wszelkim kategoryzacjom charakter Nowego Jorku ujęli poprzez symbiozę niezwykłej grafiki i metaforycznej narracji.

Książka została przygotowana i wydrukowana w 1968 roku, jednak emigracja Fuki do Stanów Zjednoczonych rozsierdziła komunistyczną cenzurę, która zdecydowała o oddaniu całego nakładu na przemiał. Zachowała się jedynie makieta drukarska, którą aż do 2008 roku przechowywał na strychu autor tekstu do książki, Zdeněk Mahler. W tym właśnie roku – niemal czterdzieści pięć lat od chwili powstania – książka została wydana nakładem Wydawnictwa Albatros. Wydawnictwo Bona jest pierwszą oficyną, która zdecydowała się opublikować album poza ojczyzną jego autorów.

Nowy Jork jest więc książką, która zabiera w podróż w czasie, przestrzeni, a przede wszystkim w wyobraźni. To jednocześnie przewodnik, album o architekturze i designie, wciągająca opowieść i swoiste świadectwo zmienności historii. A przede wszystkim idealna pozycja dla miłośników pięknych książek. W 2008 roku pozycja została uhonorowana Złotą Wstążką dla najpiękniejszej książki artystycznej. 

Vladimír Fuka (1926-1977) był czeskim artystą, którego sława osiągnęła międzynarodowy zasięg. Zajmował się ilustracją, grafiką, malarstwem, rzeźbą, a także tworzył nowatorskie książki dla młodszych i starszych czytelników. Kiedy okazało się, że jest ciężko chory, zdecydował się na emigrację do Stanów Zjednoczonych; w 1973 r. przyjął amerykańskie obywatelstwo. Był laureatem licznych nagród w dziedzinie przemysłu książki.

Zdeněk Mahler (ur. 1928 r.) autor, dramaturg i dziennikarz pochodzący z przemysłowej dzielnicy Pragi. Pracował w czeskim radio, ministerstwie kultury, współtworzył filmy z Milošem Formanem (m.in. Amadeusz i Duchy Goi). Pisał książki dla dorosłych i dla dzieci, scenariusze filmowe i telewizyjne. Dziś skupia się na publikacjach z dziedziny historii oraz muzyki.  

Opinie:

„Kiedy odwiedzasz Nowy Jork po raz pierwszy, to – nawet jeśli wcześniej słyszałeś coś na jego temat – czujesz się przytłoczony, wszystko dokoła cię inspiruje. Czasem największe wrażenie robią na tobie małe rzeczy. My [Zdeněk Mahler i Vladimír Fuka-przyp. tłum.] kręciliśmy się po ulicach podziwiając hydranty i zbiorniki wody na dachach. Fascynowało nas, że pod naszymi stopami musi układać się fantastyczny labirynt kabli i podziemnej infrastruktury. A ponieważ Vladimír Fuka uwielbiał rysować labirynty, wyjątkowo spodobała mu się idea „drugiego miasta” pozostającego pod powierzchnią. Z izolacji, w której żyliśmy w tamtym okresie, zrobiliśmy krok do świata, który inspirował nas na wszystkie możliwe sposoby”.

Zdeněk Mahler

Ekonomia dobra i zła – Tomáš Sedláček

Czy da się opowiedzieć historię myśli ekonomicznej poprzez książkę, która przebija sprzedażą Kod da Vinci i Harry’ego Pottera, a później zrobić z tego sztukę teatralną? Tomáš Sedláček udowadnia, że tak. W fascynującej książce Ekonomia dobra i zła, która przebojem podbiła czeski i słowacki rynek wydawniczy autor prowadzi czytelnika od eposu o Gilgameszu do myśli, które współcześnie napędzają światowe rynki. W jasny i przystępny sposób, a jednocześnie erudycyjny i angażujący czytelnika tłumaczy najważniejsze zjawiska światowej ekonomii i stawia tezę: wszystko sprowadza się do ludzkich motywacji, do ekonomii dobra i zła. Książka została wydana przez Oxford University Press, a swoje wydania przygotowują również wydawnictwa m.in. w Chinach, Niemczech i Rosji.

Po sukcesie wydawniczym i entuzjastycznych recenzjach nie tylko w krajowych mediach, ale także w Financial Times, The New York Times i Washington Post, książka została adaptowana jako sztuka teatralna i wystawiona ponad 100 razy, głównie w Czechach i na Słowacji i w Wielkiej Brytanii (wszystkie bilety na przedstawienia w Teatrze Narodowym w Pradze, ale też m.in. londyńskim Soho Theatre zostały sprzedane).

„Książkę Tomáša Sedláčka miałem okazję czytać jeszcze przed publikacją i od razu zrozumiałem, że zawiera niekonwencjonalne podejście do dziedziny uchodzącej powszechnie za nadzwyczaj nudną. Lektura pochłonęła mnie i cały czas zadawałem sobie pytanie, jakie zainteresowanie wzbudzi u innych czytelników. Autor nie udziela przemądrzałych i stanowczych odpowiedzi, lecz skromnie zadaje fundamentalne pytania: Czym jest ekonomia? Co stanowi jej treść? Skąd się wzięła ta nowa religia, jak czasami jest określana? Dlaczego jesteśmy tak bardzo uzależnieni od ciągłego wzrastania wzrostu i wzrostu wzrastania wzrostu? Skąd się wzięła i dokąd nas prowadzi koncepcja postępu? Dlaczego w tak wielu dyskusjach ekonomicznych pojawiają się obsesje i fanatyzm? Człowiek myślący musi zadawać sobie te wszystkie pytania, ale ekonomiści rzadko udzielają na nie odpowiedzi”.
Václav Havel, prezydent Czechosłowacji (1989-1992) i Republiki Czeskiej (1993-2003) 

Małpeczki z naszej półeczki – Krista Bendová

Nowe, pierwsze od 1978 roku wydanie kochanej przez ówczesne dzieci książeczki autorstwa znanej słowackiej pisarki. Prześmieszna opowieść o przygodach Frycka i Jupka – uczłowieczonych małpek. Opowieść o braciach, którzy w prezencie dostają pluszowe małpki. Frycek i Jupko stają się ważnymi członkami rodziny i przeżywają wspólnie z nią całą masę przygód. Pewnego dnia zapodziewają się. Wszyscy krewni i przyjaciele znoszą chłopcom nowe małpki, dla których ci wymyślają nie tylko imiona, ale nawet własne języki. 

Słowacka pisarka, poetka i dziennikarka, znana głównie jako autorka książek dla dzieci i młodzieży. Pracowała jako redaktorka w różnych periodykach (Prawda, Ohník, Roháč). Była również sekretarzem Związku Pisarzy Czechosłowackich od 1964 roku. W 1969 zdobyła nagrodę Fraňa Kráľa, co było największym odznaczeniem w dziedzinie literatury dziecięcej, ale w kolejnych latach socjalistyczna cenzura zabroniła jej publikowania. Paradoksalnie, w ZSRR przekłady jej książek wychodziły bez cenzury i cieszyły się dużym uznaniem. W 1967r. napisała najbardziej znaną ze swoich książeczek dla dzieci pt. „Małpeczki z naszej półeczki”. 

Małpeczki z naszej półeczki to doskonała propozycja dla tych dzieci, których wyobraźnia pozwala dostrzec w pluszowej zabawce prawdziwego przyjaciela. Wraz z chłopcami i ich niecodzienną kolekcją możemy przeżyć wspaniałą przygodę, której niejeden dorosły może pozazdrościć. No, chyba, że sam dołączy do klubu wielbicieli pluszowych małpek. Sama zaraz uciekam sprawić sobie jedną zabawkę, a na cześć ulubionego prosiaczka Samka, Ferka i Jożko nazwę ją Alfons.

Justyna Gul, granice.pl

Słownik czesko-polski (Česko-polský slovník) – Janusz Siatkowski Mieczysław Basaj

Klasyka w eleganckiej oprawie! 80 000 haseł, wyrażeń i zwrotów. Współczesne słownictwo ogólne — literackie i potoczne, najczęściej używane terminy specjalistyczne, wybrane wyrazy archaiczne, regionalne i środowiskowe, frazeologia. Spisy nazw geograficznych i skrótów. Zarys gramatyki języka czeskiego. Najobszerniejszy z dotychczas wydanych słowników czesko-polskich.

Trylogia husycka – Andrzej Sapkowski

Trylogia husycka 240x300 - Trylogia husycka - Andrzej SapkowskiTrylogia husycka to cykl historyczno-fantastyczny o wojnach husyckich, akcja których toczy się w piętnastym wieku na terenie Czech, Moraw, Śląska, Węgier, ówczesnej Polski i Niemiec. Sapkowski w niepowtarzalnym stylu opisuje okrucieństwo wojny, zwłaszcza bratobójczej, i piętnuje nietolerancję religijną. W swojej powieści stworzył szereg barwnych postaci, którym przyszło żyć i zachować przyzwoitość w czasach pogardy. Główny bohater, Reynevan z Bielawy, medyk, romantyczny kochanek i z konieczności husycki szpieg, określa sam siebie jako Ślązaka. Nie Czecha ani Niemca, ani tym bardziej Polaka, choć biegle posługuje się językami wszystkich tych nacji i dzieli ludzi według kryteriów moralnych, a nie narodowościowych. Studiował w Pradze, ale w trakcie swych rozlicznych peregrynacji odwiedził wiele czeskich i śląskich miast i miasteczek. Miejsca owe opisał Sapkowski z niezwykłym pietyzmem: średniowieczne Praga i Wrocław pod jego piórem wprost tętnią życiem.

W skład trylogii wchodzą następujące powieści:
– Narrenturm
– Boży bojownicy
– Lux Perpetua

Andrzej Sapkowski urodził się 21 czerwca 1948 roku, mieszka w Łodzi. Jest absolwentem Uniwersytetu Łódzkiego.

Krótkie opowiadania o różnej tematyce pisywał i publikował od lat siedemdziesiątych. Za prawdziwy początek działalności literackiej należy uznać opowiadanie Wiedźmin, wysłane w roku 1986 na konkurs ogłoszony przez miesięcznik “Fantastyka”. Opowiadanie zajęło III miejsce w konkursie, a przez czytelników “Fantastyki” zostało uznane za najlepsze opowiadanie roku. Od 1986 roku Andrzej Sapkowski opublikował dwadzieścia opowiadań i nowel oraz trzynaście książek. Publikuje również teksty krytyczne, recenzje i felietony w różnych miesięcznikach.

Pisarz jest laureatem wielu nagród m. in. Nagrody Fandomu Polskiego im. Janusza A. Zajdla (pięciokrotnie). Zdobył również najbardziej prestiżową nagrodę literacką roku 1998 – przyznawaną przez tygodnik “Polityka” – Paszport “Polityki”. W 2003 nominowano go do nagrody Nike. W roku 2009 jako pierwszy nieanglojęzyczny autor został uhonorowany Dawid Gemmel Legend Award.Jego ksiązki sa wydawane w parwie wszystkich krajach europejskich i USA. Na motywach cyklu wiedźminskiego powstała gra komputerowa Wiedźmina.

Wdzięczną zabawę archaizmami doprowadził do perfekcji, a w dziedzinie dialogów nie widzę dziś w Polsce nikogo, kto mógłby się z nim równać. Życzę takiego warsztatu finalistom Nike.
Zygmunt Miłoszewski „Newsweek”

To jedyny pisarz obdarzony dziś u nas takim epickim rozmachem. Rozmachem – dodajmy imponującym i bezpretensjonalnym.
Mariusz Czubaj „Polityka”

Laska nebeska – Mariusz Szczygieł

Laska nebeska 238x300 - Laska nebeska - Mariusz SzczygiełMariusz Szczygieł, reporter „Gazety Wyborczej”, czechofil, autor dwóch bestsellerów „Gottland” i „Zrób sobie raj” zadebiutował jako felietonista.

Przez 17 tygodni realizował projekt literacko-dziennikarski: do 17 książek z serii „Literatura czeska” i ich filmowych adaptacji, wydawanych przez Wydawnictwo Agora, tworzył felietony, inspirowane tymi dziełami. Jak sam stwierdza:
„Z książek zapamiętuję tylko pojedyncze zdania i potem zaczynają one żyć w mojej głowie własnym życiem”.

Felietony te są więc tylko improwizacją na temat danej książki, swoistym jam session, gdzie pojawiają się czasem zupełnie nieoczekiwane motywy: niepochowane urny, walka męża Heleny Vondraczkovej o godność żony, kochanka prezydenta Havla, najsławniejsze czeskie napisy klozetowe, produkcja sztucznego Boga czy rola hemoroidów w kulturze literackiej.

„Láska nebeská” zawiera nie tylko pełny zestaw felietonów, które czytelnicy sobotniego Magazynu Świątecznego „Gazety Wyborczej”, gdzie się ukazywały, przyjęli z wielkim entuzjazmem, ale także materiały dodatkowe: szkice o wybitnych Czechach, takich jak sławny Świrus – Ivan Martin Jirous, legenda czeskiego undergroundu czy opowieść o Leonardzie Da Vinci znad Wełtawy – Jarze Cimrmanie. Autor przyznaje się wreszcie, dlaczego naprawdę nie zrobił wywiadu z siostrzenicą Franza Kafki.

„Láska nebeská” – w dosłownym tłumaczeniu z czeskiego znaczy „miłość niebiańska”, ale ponieważ nie musi mieć nic wspólnego z Bogiem, autor woli tłumaczenie „miłość nie z tej ziemi”. Jest to związek dwóch słów, które dzięki swojemu brzmieniu i skojarzeniom mogą wprowadzić Polaka w dobry nastrój, nawet gdy nie wie, że chodzi o miłość. „Zresztą mam czasem wrażenie – pisze Mariusz Szczygieł – że po to właśnie zostali wymyśleni Czesi. Żeby wprowadzać Polaków w dobry nastrój”.

Książkę ilustrują zdjęcia ulubionego czeskiego fotografa autora – Frantiszka Dostala. Jest to pierwsza polska publikacja tego artysty, zwanego fotografem absurdu.

Bankructwo małego Dżeka – Janusz Korczak

Jak nauczyć dzieci gospodarowania pieniędzmi? Najlepiej na podstawie sukcesów i porażek rówieśnika. Dżek Fulton, uczeń trzeciej klasy szkoły powszechnej, podejmuje się bardzo ryzykownego zadania: prowadzenia szkolnej kooperatywy, mimo że taką działalność prowadzą zazwyczaj starsi. Dżek marzy, by zostać kupcem, i do spraw finansowych podchodzi ze wzruszającą powagą. Uczy się, co to kredyt, rabat, ubezpieczenie, ryzyko, jak kupować towar oferowany klientom i jak prowadzić rachunki. Jego etos i oddanie wzbudzają podziw zarówno wśród nauczycieli, jak i doświadczonych kupców, którzy wspierają Dżeka w jego poczynaniach. Czy chłopcu uda się uniknąć bankructwa? 
Opublikowana po raz pierwszy w 1924 roku powieść moralitet o zaletach i wadach prowadzenia działalności gospodarczej nie traci dzisiaj na aktualności. Przedstawiona przystępnym językiem jest doskonałą propozycją zarówno dla rodziców, jak i ich pociech.