Będzie gorzej – Jan Pelc

Będzie gorzej 174x300 - Będzie gorzej - Jan PelcLegendarna powieść Jana Pelca …będzie gorzej została stworzona po to, by zburzyć mieszczański spokój, rozjątrzyć i opozycjonistów, i konformistów. To manifest wrażliwości i nihilizmu, wiary i zwątpienia. Pelc drapieżnie i plastycznie opisuje czechosłowacką bohemę, tępioną przez milicję i zatracającą się w alkoholu, tworząc piękną i jednocześnie drastyczną historię dojrzewania w czasach podłych. …będzie gorzej to brawurowa powieść pokoleniowa, arcydzieło undergroundu, które czytane po latach nie traci nic ze swojej świeżości. Do polskiego czytelnika po raz pierwszy zaś trafia w pełnej, nieocenzurowanej wersji.

“Ta książka bije w twarz. Od pierwszych zdań. Tutaj nie ma

udawania i teatru. Nie ma Hrabala i nie ma Seiferta. Jest Jan Pelc, który napisał tę powieść, żeby wzburzyć czeski spokój, czeską literaturę, czeskich mieszczan, opozycjonistów i konformistów. To prawdziwy manifest wrażliwości i nihilizmu, wiary i zwątpienia. Piękna i jednocześnie drastyczna historia dojrzewania w czasach podłych. Żałuję, że tak odważnej powieści pokoleniowej nikt w Polsce jeszcze nie napisał. Arcydzieło, które czytane po latach nie traci nic ze swojej świeżości.”
Piotr Kępiński

“Nie polecam tej książki tym, którzy cenią sobie uładzoną rzeczywistość opisaną wypieszczonym językiem. „Rodzimy się w tym zasranym kraju ze srających ze strachu ludzi po to, żebyśmy sami, zanim nauczymy się chodzić, też srali ze strachu. Dziedziczna sraczka strachu” – Olin, życiowy rebeliant, mówi, co myśli. Buntownicy nie są piękni, są odrażający, żyją bez litości dla siebie i innych. A jednak ciężko oderwać się od tej książki.”
Mariusz Surosz

Plastikowe M3, czyli czeska pornografia – Petra Hůlová

Plastikowe M3 czyli czeska pornografia 211x300 - Plastikowe M3, czyli czeska pornografia - Petra HůlováPlastikowe M3, czyli czeska pornografia to proza uhonorowana Nagrodą Jiřího Ortena; na podstawie książki powstała sztuka teatralna Czeska pornografia.

Książka ostro prowokuje i wkurza, bawi i zniecierpliwia, wywołuje mimowolne podniecenie i chęć wydania okrzyku „po co to?!”.

Bohaterka – trzydziestoletnia praska prostytutka – w lekko postrzelonym monologu z wyjątkową fantazją słowotwórczą odkrywa  tajemnice najstarszego zawodu świata. Bezwstydnie opisuje często  fałszywą pieśń „wtykacza” (wagina) i „raszpli” (penis). A cały ten seks rozgrywa się w dekoracjach współczesnego digiświata, którego hipokryzję demaskuje równie namiętnie, jak nasze najskrytsze fantazje.

Humor, ironia, barwne neologizmy charakteryzujące „te sprawy” i oryginalna narracja sprawiają, że Plastikowe M3…nie jest obsceniczną lekturą dla panów, ale świetną zabawą, choć już po pierwszych kilku stronach czytelnika zaczyna nurtować pytanie, czy autorka przypadkiem nie robi sobie z niego jaj…

A Twoja raszpla / Twój wtykacz – jak się ma w digiświecie?

Zasady śmiesznego zachowania – Emil Hakl

Zasady śmiesznego zachowania - Zasady śmiesznego zachowania - Emil HaklZasady śmiesznego zachowania  czeska proza, do której idealnie pasują patetyczne i niemodne przymiotniki: piękna i mądra.

Zasady śmiesznego zachowania to rozdarta na trzy części intymna spowiedź bohatera, którego trafnie charakteryzuje pewna uwikłana w relację z nim kobieta: Jesteś wiecznie niezadowolony, podkurwiony,nieokreślony, nie można się do ciebie zbliżyć, nie dasz się nabrać, robisz z siebie gwiazdę, chlejesz, rżysz jak koń, w środku cały się trzęsiesz, potem bierzesz stilnox, żeby zasnąć. Chcesz tak umrzeć? Chcesz i jeszcze będziesz z tego śmiesznie dumny.

Z każdą stroną książki coraz bardziej zaprzyjaźniamy się z dość irytującym facetem. Towarzyszymy mu, kiedy lata na paralotni odurzony psychotropami, robi bilans „straconych lat”, zajmuje rozmową umierającego ojca, zbywa niedającą się zbyć panią, czy płynie w dół delty Dunaju, żeby wysypać prochy ojca do najbardziej obrzydliwego z mórz, a, jak się okazuje, także symbolicznie odnaleźć samego siebie.

Proza Hakla unosi na hipnotyzujących falach pomysłowego języka, celnych obserwacji, zaskakująco intymnych zwierzeń i energicznych, dowcipnych dialogów.

Choć z książki możemy się dowiedzieć, co trzeba zrobić, żeby się ośmieszyć, ona sama zdecydowanie nie ośmiesza autora, przeciwnie – stawia go wśród najciekawszych osobowości literatury czeskiej.

Książkę wyróżniono prestiżową Nagrodą Josefa Škvoreckiego.

Zapytaj taty – Jan Balaban

Zapytaj taty 180x300 - Zapytaj taty - Jan BalabanKiedy Jan Niedomny umiera, troje jego dorosłych dzieci próbuje zrekonstruować rodzinną historię i rozliczyć się z przeszłością. Prawda o ich ojcu okazuje się jednak inna od tej, którą pielęgnują we wspomnieniach. Hans, Emil i Katarzyna mierzą się ze stratą i zadają pytania, na które odpowiedzieć mógłby tylko sam Jan.

Książka Jana Balabana to opowieść o pustce, która wdziera się w nasze życie wraz ze śmiercią najbliższej osoby, i o odwadze, jaką trzeba w sobie odnaleźć, by pokonać rozpacz. Historia utkana z monologów bohaterów, ich snów, wizji i wspomnień mogłaby się zdarzyć wszędzie, nie tylko na czeskim Śląsku. Zapytaj taty to historia odkrywania własnej tożsamości i nadziei, jaka płynie ze spotkania z drugim człowiekiem. 

Powieść ukazała się po śmierci autora i została jednogłośnie uznana przez krytykę za jedno z najważniejszych dzieł literatury czeskiej ostatniej dekady. W 2010 roku zyskała nagrodę Magnesia Litera w kategorii Książka Roku, pierwsze miejsce w ankiecie “Lidovych novin” oraz tytuł książki Roku przyznawany przez tygodnik “Respekt”.

Postrzyżyny – Bohumil Hrabal

Postrzyżyny 196x300 - Postrzyżyny - Bohumil HrabalOpowieść o dorastaniu – jak to u Hrabala: śmiech przez łzy.

Taka piękna żałoba – Bohumil Hrabal

Taka piękna żałoba 195x300 - Taka piękna żałoba - Bohumil Hrabal… I tak oto w tych opowiadaniach zatrzymałem piękne obrazy, które nie starzeją się wraz ze mną: w książce tej pozostaję niezmiennie chłopczykiem w marynarskim ubranku, z tornistrem pełnym książek i zeszytów na plecach, wciąż jednak pogrążonym w szczelnym dzwonie świadomej nieświadomości, wciąż wybiegającym naprzciw tajemnicy i zdziwieniu wywołanemu osłupieniem tym, co się wokół niego dzieje.

Mężczyzna idealny – Michal Viewegh

Mężczyzna idealny 186x300 - Mężczyzna idealny - Michal VieweghNarratorką powieści jest dwudziestoparoletnia redaktorka, na co dzień pracująca dla fikcyjnego tygodnika kobiecego Pogodzona ze sobą, która szczerze i z humorem opowiada o swoich romansach. Historia dziewczyny dostarcza autorowi pretekstu do ironicznej polemiki na temat klasycznej postaci literackiej, jakże typowej dla literatury kobiecej, czyli idealnego mężczyzny. Autor jest aktualnie najpopularniejszym czeskim pisarzem współczesnym. Jego ksiażki przetłumaczono na 18 języków, w samych Czechach sprzedano ich ponad 700 000 egzemplarzy.

Zapisywacze ojcowskiej miłości – Michal Viewegh

Zapisywacze ojcowskiej miłości 191x300 - Zapisywacze ojcowskiej miłości - Michal VieweghKiedy moja córka była jeszcze mała, obiecywałem sobie czasem, że kiedyś napiszę dla niej książkę z bajkami. Co roku z najróżniejszych powodów to jednak przekładałem i zawsze zaczynałem pisać coś zupełnie innego, jakoś ambitniejszego – jakby książki dla dorosłych bardziej się liczyły! Wreszcie tę szansę definitywnie zmarnowałem: dzisiaj moja córka ma prawie piętnaście lat i bajek, ma się rozumieć, od dawna już nie czyta.
Kiedy jednak w zeszłym roku w Ameryce zacząłem pisać `Zapisywaczy ojcowskiej miłości`, zrozumiałem, że jeszcze nadejdzie czas na realizację tego dawnego postanowienia. Od córki dzielił mnie wtedy przez dwa długie miesiące cały Ocean Atlantycki, a ja z każdym dniem uświadamiałem sobie, że tę książkę piszę wreszcie przede wszystkim dla niej. Nie jest to jednak owa pierwotnie zamierzona książka z bajkami, a nawet podczas jej lektury może się czasem wydawać, że dla tak młodej dziewczyny nie jest całkiem odpowiednia. Wiem o tym. Musiałem się jednak podczas pisania kierować tym, co moja babcia powtarzała za każdym razem, kiedy planowałem kupić córce coś do ubrania: Kup jej przynajmniej o dwa numery za duże, rozumiesz? W tym roku trochę jej to będzie dyndać, ale pal to licho, najważniejsze, że za rok będzie jak ulał. Michal Viewegh

Niepokój – Balla

Niepokój 190x300 - Niepokój - BallaPodpisujący się tylko nazwiskiem – Balla (ur.1967 r.), główny alchemik współczesnej prozy słowackiej, a w Polsce prawie jeszcze nie znany, to niewątpliwie jeden z ciekawszych pisarzy współczesnych środkowej Europy. Opublikował sześć książek, które przysporzyły mu zarówno wielu wyznawców jak i zagorzałych oponentów.
Jego opowiadania (powieści programowo nie pisuje) układają się w mroczną i pełną tajemnic, choć nie pozbawioną czarnego poczucia humoru, całość. Zarówno rozważania narratora jak i doświadczenia zbliżonych do niego, samotnych, neurotycznych i wycofanych w siebie bohaterów, dotyczą zwykle podstawowego sensu czy bezsensu jakby już z góry marnej egzystencji ludzkiej i niemożności choćby jako takiego „umówienia się na życie“, nie tylko z innymi ludźmi (a zwłaszcza z kobietami) ale nawet i z samym sobą. Ta pełna niespodzianek (także i stylistycznych) proza – bardziej uniwersalna aniżeli tylko słowacka – jest ekspresjonistyczną mieszanką „niemieckiej“ filozofii, średniowiecznej ezoteryki, skrajnego naturalizmu i poetyckiej mistyki. Wiele w niej również pisarskiej autoironii, a w fabule – groteski i surrealizmu.
Terenem obserwacji pisarskich są dla Balli przede wszystkim rodzinne Nowe Zamki i okolice. To niezbyt bogate i niezbyt urodziwe powiatowe miasto w południowo-zachodniej Słowacji, z dużą mniejszością węgierską i sporą liczbą Cyganów, jest dla Balli tym, czym dla Schulza, Chagalla, Joyce’e i Kafki był Drohobycz, Witebsk, Dublin i Praga – labiryntem, mikro i makrokosmosem. Jako absolwent Wyższej Szkoły Ekonomicznej w Bratysławie, Balla od lat jest zatrudniony w Nowozameckim Urzędzie Pracy, i z dużą determinacją stara się rzetelnie godzić nużącą pracę urzędnika z aktywną działalnością literacką. Niektóre z biurowych doświadczeń w intrygujący sposób przedostają się do jego twórczości.
Mimo swoistego okrucieństwa tej prozy, „prywatnie“ Vladimír Balla jest zaskakująco innym człowiekiem…
 Jacek Bukowski

Hanulka Jozy – Kveta Legatova

Hanulka Jozy - Hanulka Jozy - Kveta LegatovaHanulka Jozy zamyka cykl opowiadań Květy Legátovej pt. Żelary, który przyniósł autorce – w wieku 82 lat – miano literackiego odkrycia, został uhonorowany najważniejszymi czeskimi nagrodami i przez dwa lata nie opuszczał list bestsellerów. Wydarzenia z życia mieszkańców Żelar – zapadłej wioski leżącej w pogranicznych górach – są tu tłem dla historii młodej lekarki Eliszki, która w miejscu zapomnianym przez świat ukrywa się przed gestapo. Aby zatrzeć za sobą ślady, musi wyjść za mąż za miejscowego górala i stać się Hanulką. Delikatna, wychowana w mieście dziewczyna początkowo traktuje wiejskie życie jako tymczasową konieczność, lecz nieoczekiwanie dla niej samej stopniowo wypełnia się ono uczuciem, przed którym Eliszka nie może się uchronić…
Niepowtarzalny poetycko-dygresyjny styl, głęboka analiza psychologiczna i znakomity, klasyczny warsztat pisarski to charakterystyczne cechy prozy Legátovej, które decydują o wyjątkowości tej niebanalnej historii miłosnej.

Na motywach noweli Hanulka Jozy Ondrej Trojan w 2003 roku nakręcił nominowany do Oscara film pt. “Żelary”.

Květa Legátová – właściwie: Věra Hofmanová (ur. w 1919 w Podolí koło Brna), jest absolwentką bohemistyki, germanistyki, fizyki i matematyki na uniwersytecie w Brnie. Przez całe życie pracowała jako nauczycielka, przeważnie w górskich wioskach, dokąd wysyłały ją władze komunistyczne. Pisała i publikowała już w czasach studenckich; pod pseudonimem Věra Podhorná wydała zbiór opowiadań Postavičky (1957) i powieść Korda Dabrová (1961). Jest autorką wielu tekstów dramatycznych, z których większość została zrealizowana w radiu, telewizji i w teatrach (drukiem ukazały się dwa wybory tych tekstów: Pro každého nebe, 2003 iPosedla a jiné hry, 2004). Wydała również zbiór opowiadań kryminalnych “Nic není tak prosté” (2006) oraz drobne prozy humorystyczne Mušle a jiné odposlechy (2007).