Blaszany bębenek – Günter Grass

Blaszany bębenek - Blaszany bębenek - Günter GrassW “Blaszanym bębenku” Grass pracuje nad zupełnie nową postawą. Kieruje się przeciwko tradycyjnemu idealizmowi niemieckiemu, który zamulał prawdę i osłaniał rzeczywistość mgłą podejrzanej wzniosłości, przeciwko heglizmowi, który – posługując się kategorią konieczności historycznej – potrafił usprawiedliwić każdą zbrodnię jako dokonaną w imię racji dziejowych; przeciwko demonizmowi rzekomo właściwemu kulturze niemieckiej, który od czasu do czasu zwodzi swą magiczną siłą naród niemiecki na niebezpieczne manowce zbrodni.

 “Blaszny bebenek” to chyba najwybitniejsza niemiecka powieść XX wieku. Pierwsza część sławnej Trylogii gdańskiej, przetłumaczona na kilkadziesiąt języków i sprzedana na całym świecie w milionowych nakładach, a zarazem największe dzieło autora, który w roku 1999 został uhonorowany literacką Nagrodą Nobla. Historia Oskara Matzeratha, który w akcie sprzeciwu wobec świata dorosłych w wieku trzech lat postanawia, że nie będzie rosnąć. Ale także historia przedwojennego Gdańska i zawiłego związku Niemców, Kaszubów i Polaków, którzy od wieków żyli w tym mieście.
 Książka w bibliofilskiej edycji, w twardej, płóciennej oprawie z dwiema obwolutami. Jeszcze w tym roku ukaże się tanie wydanie paperbackowe. Kolejne części trylogii: “Kot i mysz” oraz “Psie lata”, wkrótce ukażą się nakładem Oficyny Gdańskiej.

Czarodziejska góra – Thomas Mann

Czarodziejska góra 192x300 - Czarodziejska góra - Thomas MannDwudziestotrzyletni Hans Castorp jedzie do Szwajcarii, by odwiedzić kuzyna, który przebywa na leczeniu w sanatorium “Berghof”, położonym wysoko w górach. Pobyt zaplanowany na trzy tygodnie w rezultacie trwał siedem lat (siódemka miała dla Thomasa Manna znaczenie magiczne!). Przerwał go dopiero wybuch pierwszej wojny światowej. Świat zastany przez Castorpa “na górze”, tak odległy od normalności i różny od tego na “nizinie”, to po mistrzowsku sportretowane panopticum napotkanych tam ludzi, dla których czas – konstytutywny czynnik powieści! – upływa bez celu i bez refleksji. Niczym ruchome piaski, z wolna zaczyna wchłaniać młodego Castorpa. Z jednej strony u w o d z i go atmosfera miejsca, z jego rutynowym rozkładem dnia i chorobliwym zaiste rozplotkowaniem, z drugiej – rodząca się miłość. Skomplikowana. Jak to nieraz bywa. Jej punkt kulminacyjny wyznacza bal kostiumowy w zapustny wtorek. “Berghof” to jednak nie tylko sanatorium, zamknięty świat chorych, to zarazem symbol chorej Europy, obraz jej duchowego kryzysu w przededniu wybuchu Wielkiej Wojny. Powieść zakrojona pierwotnie na krótkie opowiadanie, po dwunastu latach pracy i przemyśleń autora, stała się jednym z najważniejszych głosów na temat kondycji moralnej i intelektualnej Europy XX wieku. Przełożyli: tom 1 – Józef Kramsztyk, tom 2 – Jan Łukowski

 

Prowizorium – Wolfgang Hilbig

Prowizorium 183x300 - Prowizorium - Wolfgang HilbigProwizorium to rodzaj teatru epickiego, w którym język wciąż zmienia tonację – oscyluje między konsternacją a ironicznym dystansem. Krytycy przyjęli tę powieść entuzjastycznie jako wręcz \niesłychane dzieło prozatorskie\”. Wolfgang Hilbig był ekspertem w sianiu wątpliwości i mnożeniu zaskoczeń różnego rodzaju: oto w latach osiemdziesiątych ubiegłego stulecia pewien pisarz z Lipska otrzymuje zgodę na czasowy wyjazd z NRD do RFN. Z początku otrzymana wiza wydaje się tożsama z upragnionym darem swobody poruszania się. Ale ten dar prowadzi do katastrofy. Pisarz C. miota się w całkowitym pomieszaniu między Hanau, Norymbergą, Lipskiem, Monachium a Berlinem. Jego ulubionymi przystaniami stają się dworcowe spelunki. Cierpi zarówno z powodu obłędu enerdowskiej ideologii, jak i konsumpcyjnego szaleństwa Republiki Federalnej. Załamuje się system współrzędnych, potrzebnych każdemu człowiekowi do zachowania własnej tożsamości… “

Wolfgang Hilbig (urodzony w 1941 roku w Meuselwitz, zmarł w 2007 roku w Berlinie) dorastał w domu dziadka, który po wyjeździe z Polski osiadł w saksońskim zagłębiu węgla brunatnego. Uzyskał kwalifikacje tokarza, był narzędziowcem, pomocnikiem ślusarza, sprzątaczem w gospodzie, a od 1970 roku przez 10 lat palaczem w Meuselwitz i Berlinie Wschodnim. Od 1981 roku uprawiał pisarstwo jako wolny zawód. W roku 1985 przesiedlił się do Republiki Federalnej Niemiec. Hilbig był samoukiem, kształcił się na kursach w kołach piszących robotników i na seminariach poetyckich. Po wielokrotnych wykluczeniach z takich kursów z powodu “niewłaściwych” wypowiedzi politycznych zrezygnował z prób zaistnienia jako autor na terenie NRD. Przez 15 lat pisał do szuflady. Opublikowanie jego pierwszego tomiku poezji abwesenheit (nieobecność) w RFN miało zostać udaremnione przez aresztowanie autora. Hilbig zyskał rozgłos dzięki swoim opowiadaniom, jak m.in. Die Weiber, Alte Abdeckerei, Die Angst vor Beethoven, Aufbrüche. Był – według jednego z krytyków – “ekspertem w sianiu wątpliwości różnego rodzaju”, całą uwagę skupiał na tym, “co niepewne, a ambicję – na próbach sformułowania tego”. W powieści “Ja”, swojej pierwszej książce, która ukazała się po polsku (przekład Ryszarda Wojnakowskiego, Oficyna Wydawnicza “Atut”, Wrocław 2006, seria KROKI), opowiada historię szpicla, agenta Stasi, niejakiego M. W., w krajobrazie minionej NRD. “Ja” nie jest jednak w pierwszym rzędzie powieścią o agentach, lecz udaną próbą przedstawienia procesów wikłania się, uwodzenia i wypaczania umysłu i władzy.

Domniemania w sprawie Jakuba – Uwe Johnson

Domniemania w sprawie Jakuba 188x300 - Domniemania w sprawie Jakuba - Uwe JohnsonHistoria Jakuba Absa, pracownika Niemieckich Kolei Państwowych, który ginie w niewyjaśnionych okolicznościach, stanowi próbę wielopłaszczyznowego ukazania życia człowieka, uwikłanego wbrew własnej woli w politykę i komunistyczną ideologię. Poprzez skomplikowaną, kilkutorową, pozbawioną chronologii narrację, ukazującą bohatera z różnych perspektyw, autor odsłania szczegóły z życia Jakuba i motywy jego działania.